Małpie drzewo, czyli araukaria chilijska, najlepiej rośnie w słońcu, przepuszczalnej lekko kwaśnej glebie i miejscu osłoniętym od wiatru. Młode okazy warto uprawiać w donicy, ponieważ są wrażliwe na mróz. Sprawdź, jak podlewać, nawozić, przycinać i zimować tę niezwykłą roślinę w Polsce.
Jak wygląda małpie drzewo?
Araukaria chilijska (Araucaria araucana) jest zimozielonym drzewem iglastym pochodzącym z górskich terenów Chile i Argentyny. W naturze może dorastać nawet do 50 m, natomiast w europejskich warunkach osiąga zwykle około 10–12 m.
Roślina tworzy regularną, stożkową koronę. Jej sztywne gałęzie wyrastają piętrowo, w charakterystycznych okółkach, a starsze dolne konary stopniowo zasychają i odpadają. Pień staje się wtedy coraz bardziej widoczny.
Największą ozdobą są szerokie, skórzaste i ostro zakończone igły o długości 3–5 cm. Gęsto pokrywają pędy oraz pień, dlatego podczas pielęgnacji trzeba zachować ostrożność. Nietypowy wygląd rośliny sprawił, że nazywa się ją także igławą.
Araukaria chilijska jest żywą skamieliną – jej linia rozwojowa sięga około 200 milionów lat.
Gdzie posadzić araukarię chilijską?
Małpie drzewo potrzebuje stanowiska słonecznego albo lekko półcienistego. Najlepsze będzie miejsce zaciszne, przy ścianie budynku, ogrodzeniu lub wśród innych roślin, które ograniczą działanie zimnych i wysuszających wiatrów.
Gleba powinna być żyzna, umiarkowanie wilgotna i przepuszczalna. Araukaria źle znosi ciężkie podłoże oraz zastój wody, dlatego na terenach podmokłych trzeba poprawić drenaż albo zrezygnować z sadzenia jej bezpośrednio w gruncie.
W chłodniejszych rejonach Polski bezpieczniejsza jest uprawa w dużej donicy. W najcieplejszych częściach kraju, między innymi na zachodzie i południowym zachodzie, starsze, dobrze ukorzenione rośliny mogą rosnąć w ogrodzie.
Jak szybko rośnie małpie drzewo?
Araukaria chilijska rośnie wolno. W sezonie zwykle tworzy jeden nowy okółek pędów, a roczny przyrost wynosi około 15–35 cm; w bardzo dobrych warunkach może osiągnąć najwyżej około 40 cm.
W donicy tempo wzrostu jest zazwyczaj jeszcze mniejsze. Dzięki temu roślina przez długi czas zachowuje rozmiar możliwy do utrzymania na tarasie lub balkonie.
Jak uprawiać araukarię w donicy?
Donica powinna być stabilna, dostosowana do rozmiaru bryły korzeniowej i wyposażona w otwór odpływowy. Na dnie należy ułożyć warstwę drenażu, na przykład z keramzytu, a następnie wypełnić pojemnik przepuszczalnym podłożem o lekko kwaśnym odczynie.
Roślinę sadzi się na takiej samej głębokości, na jakiej rosła wcześniej. Zbyt głębokie umieszczenie pnia w ziemi może pogorszyć kondycję korzeni.
Młode egzemplarze można wystawiać na zewnątrz od wiosny do jesieni. Przed nadejściem zimy trzeba przenieść je do jasnego, chłodnego pomieszczenia.
Araukarię w donicy przesadza się zwykle co 2–3 lata. W przypadku starszych roślin wystarczy wymienić wierzchnią warstwę podłoża, aby niepotrzebnie nie naruszać korzeni.
Jak podlewać małpie drzewo?
Podłoże powinno być lekko wilgotne, ale nigdy mokre. W okresie wegetacji araukarię podlewa się regularnie, najczęściej 1–2 razy w tygodniu, dostosowując częstotliwość do temperatury, wielkości donicy i wilgotności ziemi.
Najlepiej używać miękkiej, odstanej wody. Roślina lubi także zraszanie, szczególnie podczas suchej i ciepłej pogody. Zimą zapotrzebowanie na wodę spada, dlatego podlewanie należy wyraźnie ograniczyć.
Przed kolejnym nawodnieniem warto sprawdzić wilgotność podłoża palcem. Nadmiar wody powinien swobodnie odpływać przez otwór w dnie, ponieważ mokre korzenie mogą szybko zacząć gnić.
Czym nawozić araukarię chilijską?
W okresie od maja do września można stosować nawóz przeznaczony do iglaków albo preparat do rododendronów i azalii. Należy używać połowy dawki zalecanej przez producenta, ponieważ araukaria nie wymaga intensywnego nawożenia.
Jesienią i zimą nawożenie należy przerwać. Nie powinno się również zasilać rośliny bezpośrednio po przesadzeniu, zanim nie zaaklimatyzuje się w nowym podłożu.
Czy araukaria wymaga przycinania?
Małpie drzewo z natury tworzy regularny pokrój, dlatego nie wymaga cięcia formującego. Skracanie zdrowych wierzchołków może trwale zaburzyć jego stożkowatą sylwetkę.
Usuwa się wyłącznie pędy suche, uszkodzone lub chore. Jeżeli roślina nadmiernie rozrasta się na szerokość, można wyciąć dolne gałęzie. Większe rany warto zabezpieczyć maścią ogrodniczą.
Jak zimować małpie drzewo?
Araukaria w donicy
Doniczkowe małpie drzewo najlepiej zimuje w jasnym pomieszczeniu o temperaturze około 5°C. Może to być chłodna szklarnia, weranda, oranżeria albo nieogrzewane pomieszczenie z dostępem do światła.
Zimą podlewa się je oszczędnie i całkowicie rezygnuje z nawożenia. Nie należy ustawiać rośliny przy gorącym grzejniku, ponieważ suche powietrze sprzyja przesychaniu igieł i osłabieniu całego drzewa.
Araukaria w gruncie
Odporność na mróz zwiększa się wraz z wiekiem. Starsze, dobrze zadomowione egzemplarze tolerują spadki temperatury w przybliżeniu do –20°C, natomiast młode rośliny wymagają staranniejszej ochrony.
Podczas zimy trzeba zabezpieczyć zarówno korzenie, jak i część nadziemną. Najlepszy efekt daje połączenie kilku działań:
- usypanie wokół pnia grubej warstwy ściółki z kory sosnowej,
- okrycie korony białą agrowłókniną zimową,
- osłonięcie rośliny przed silnym wiatrem,
- zastosowanie lekkiego stelaża, który nie będzie dotykał pędów.
Do osłony warto wybrać materiał przepuszczający światło i powietrze. Araukaria pozostaje zielona przez cały rok, dlatego całkowicie nieprzezroczyste maty lub szczelne osłony mogą ograniczać dostęp światła i pogarszać jej kondycję.
Najlepszy termin na zimowe okrycie araukarii przypada tuż po pierwszych przymrozkach, zanim nadejdą silne mrozy.
Jak wykonać zimową osłonę?
Luźne owinięcie rośliny włókniną chroni ją przed zimnem, ale może wyglądać nieestetycznie i łatwo zsunąć się z ostrych pędów. Lepszym rozwiązaniem jest prosty stelaż w kształcie piramidy.
Do jego wykonania wystarczą trzy drewniane tyczki lub listwy. Łączy się je u góry śrubami albo mocnym sznurkiem, a następnie rozciąga na nich agrowłókninę i przypina ją zszywkami.
Dół osłony można obciążyć kamieniami lub przymocować do podłoża. Materiał nie powinien ciasno przylegać do rośliny, ponieważ wolna przestrzeń poprawia cyrkulację powietrza.
Wiosną osłonę zdejmuje się stopniowo. Początkowo można odkrywać araukarię w dzień i ponownie zabezpieczać ją nocą, aż minie ryzyko silnych przymrozków.
Czy araukaria może rosnąć w każdym regionie Polski?
Uprawa w gruncie wiąże się z ryzykiem, ponieważ zimowe temperatury w Polsce bywają niższe niż granica tolerowana przez ten gatunek. Szczególnie ostrożni powinni być ogrodnicy z północno-wschodniej części kraju oraz miejsc narażonych na silne wiatry.
W łagodniejszych regionach zachodniej, centralnej i południowo-zachodniej Polski szanse na bezpieczne zimowanie są większe. O powodzeniu decydują jednak nie tylko temperatury, lecz także wiek rośliny, jakość stanowiska, wilgotność gleby i sposób zabezpieczenia.
Araukaria regeneruje się powoli. Częściowe przemarznięcie może więc trwale pogorszyć jej pokrój, a odbudowa uszkodzonych pędów może zająć wiele sezonów.
Jak rozmnażać araukarię chilijską?
Rozmnażanie małpiego drzewa jest trudne i wymaga cierpliwości. Wykorzystuje się półzdrewniałe sadzonki wierzchołkowe pobierane zimą, zwykle w grudniu lub styczniu.
Sadzonki umieszcza się w ciepłym podłożu torfowym i zapewnia im stałą wilgotność powietrza oraz ziemi. Doniczki można przykryć przezroczystą folią, pozostawiając możliwość wietrzenia.
Ukorzenianie może trwać około pięciu miesięcy. W tym czasie należy chronić sadzonki przed przesuszeniem, bezpośrednim słońcem i nadmiarem wody.
Kiedy araukaria tworzy szyszki?
Araukaria jest rośliną dwupienną, co oznacza, że kwiaty męskie i żeńskie występują na różnych osobnikach. Szyszki pojawiają się przede wszystkim u starszych drzew, a ich rozwój trwa długo.
W warunkach ogrodowych owocowanie zdarza się rzadko. Na żeńskich egzemplarzach mogą powstawać duże, kuliste szyszki zawierające nasiona bogate w białko i tłuszcze. Największą ozdobą pozostaje jednak całoroczna, regularna sylwetka rośliny.
Gdzie wykorzystać małpie drzewo w ogrodzie?
Araukaria najlepiej prezentuje się jako soliter, czyli pojedyncza roślina posadzona w wyeksponowanym miejscu. Jej geometryczny pokrój pasuje do ogrodów nowoczesnych, minimalistycznych i kolekcjonerskich.
Może rosnąć na trawniku, przy tarasie albo w kompozycji z niskimi roślinami, które nie zasłonią charakterystycznych okółków. W donicy sprawdzi się na dużym balkonie, tarasie lub przy wejściu do domu, pod warunkiem zapewnienia stabilnego pojemnika i możliwości przeniesienia jej na zimę.
Warto zapamiętać:
- Araukaria potrzebuje przepuszczalnej, lekko kwaśnej gleby.
- Podczas podlewania trzeba unikać zastoju wody.
- Młode rośliny bezpieczniej zimować w jasnym, chłodnym pomieszczeniu.
- Egzemplarze w gruncie wymagają ochrony korzeni i korony przed mrozem.
- Roślina rośnie wolno i zwykle nie potrzebuje cięcia formującego.
